Czego nie wiesz o oddechu? Oddech i umysł – relacja, która może odmienić Twoje życie

18.05.2025 | Aneta Stryjewska, Coach Transformacyjny

Oddychasz tak, jak żyjesz. A żyjesz tak, jak oddychasz. To jedno z pierwszych zdań, które usłyszałam na początku mojej drogi świadomego kontaktu z oddechem. I chociaż wtedy wydało mi się ono nieco metaforyczne, dziś wiem, że to zdanie opisuje jedną z najbardziej praktycznych i biologicznych prawd, jakie można poznać. 

Oddychając, wpływamy bezpośrednio na nasz układ nerwowy, mózg, hormony, a tym samym – na emocje, sposób myślenia i podejmowania decyzji.

Jak oddychanie wpływa na umysł – i odwrotnie?

Aby jasno myśleć, musimy właściwie oddychać. Gdy wstrzymujemy oddech – a dzieje się to nieświadomie w stresie – nasza percepcja się zawęża. Widzimy świat coraz mniej obiektywnie, uruchamia się tzw. myślenie tunelowe. Odcięci od swoich zasobów, emocji i kreatywności, tracimy kontakt z własną sprawczością.

Z biologicznego punktu widzenia, spłycony oddech ogranicza dopływ krwi i tym samym tlenu do kory mózgowej, która jest ośrodkiem, gdzie powstaje racjonalne myślenie i twórcze impulsy. Natomiast dotleniana jest przede wszystkim pierwotna część mózgu – tzw. “mózg gadzi”, odpowiedzialny za reakcje typu walka, ucieczka, zamrożenie. Oddech decyduje więc, czy działamy z poziomu lęku, czy z poziomu świadomej obecności.

Zmiany tempa i głębokości oddychania wywołują również zmiany w jakości uwalnianych peptydów z rdzenia mózgu wśród nich są endorfiny, naturalne  opioidy oraz inne rodzaje substancji znoszących ból. Oddech powoduje zmiany w uwalnianiu neuropeptydów, przez co wpływa na nastrój i zdolność do regeneracji. 

Umysł – król kontroli

Problem zaczyna się wtedy, gdy umysł przejmuje pełną kontrolę nad naszym doświadczeniem, tłumiąc inne sfery: ciało, emocje, ducha. Tak się dzieje w sytuacji stresowej. Umysł kocha kontrolę. Z jednej strony – to jego rola: organizować, analizować, planować. Ale gdy jest przeciążony lub wystraszony, wtedy pojawia się:

• chaos w myślach,
• czarne scenariusze,
• odcinanie od emocji,
• napięcie w ciele.

Co ciekawe – to wszystko nie jest niczyją winą. To adaptacja. Często bardzo stara, powstała w dzieciństwie, kiedy musieliśmy „ogarnąć” emocjonalnie nieprzewidywalne środowisko. “Wchodziliśmy” wtedy do głowy, zatapiając się w kontroli.

Umysł nie tylko reaguje na oddech – on również go ogranicza. W jego dążeniu do kontroli, oddech staje się płytki i nieregularny, a ciało napięte. To błędne koło, które prowadzi do chronicznego zmęczenia, wypalenia i cierpienia.

Kiedy pozwalamy umysłowi zarządzać ciałem – tzn., nie pozwalamy sobie na czucie swojego ciała, gdy racjonalizujemy wszystko, niepozwalając sobie na kontakt z emocjami, fundujemy sobie życie w iluzji i powtarzaniu przeszłości. Umysł bowiem nie szuka nowości – odtwarza to, co jest mu znane, a pojęcie szczęścia nie funkcjonuje w umyśle.

Zamrożenie i stres – ukryte blokady w ciele

Większość z nas funkcjonuje w stanie tzw. funkcjonalnego zamrożenia – jednoczesnego pobudzenia i wyczerpania. To stan, w którym organizm nie dokończył reakcji stresowej (ucieczki, walki, zamrożenia) i pozostał w napięciu, nawet jeśli stresor już dawno minął. Sytuacja stresowa domyka się w ciele, dopiero, gdy ciało zostanie wprawione w ruch. Popatrz na antylopę, której udało się uciec przed atakującym ją lwem. Po tym fakcie, gdy znajduje się w bezpiecznym miejscu, staje i wytrząsa się. My ludzie zatraciliśmy ten naturalny sposób regulacji układu nerwowego i przez to, bardzo często nieświadomie przez lata żyjemy w chronicznym stresie, który przyczynia się do różnego rodzaju dysfunkcji i chorób. 

Wyróżnia się 3 typy zamrożenia:

1. Zamrożenie mentalne – osoby, które żyją głównie w myślach, planują, analizują, ale bez efektów. Działają jakby z zaciągniętym hamulcem. Często towarzyszy temu niskie poczucie wartości i wewnętrzny krytyk.
2. Nadaktywność i hiperczujność – osoby, które “ogarniają wszystko”, ale są chronicznie zmęczone, nie potrafią odpoczywać, nie wiedzą, czego naprawdę chcą. W środku czują pustkę, brak kontaktu z ciałem, chroniczne zmęczenie i strach przed zatrzymaniem. Brak działania równa się lęk, poczucie winy, utrata sensu.
3. Odłączenie – osoby, które żyją jakby zza szyby. Są fizycznie obecne, ale emocjonalnie już nie. Brakuje im zaangażowania i głębokich relacji.

Wszystkie te stany mają wspólny mianownik: zablokowany oddech.

Jak to zmienić? Regulacja oddechem – droga do wewnętrznej wolności

Dobrą wiadomością jest to, że zmieniając oddech, zmieniamy umysł. Oddychając świadomie:

• wchodzimy w fale mózgowe alfa (relaks, samoświadomość),
• aktywujemy cały mózg, w tym jego twórcze części,
• odzyskujemy kontakt z ciałem i emocjami,
• zwiększamy empatię, klarowność myślenia i zdolność podejmowania trafnych decyzji,
• poprawiamy pamięć, koncentrację, dostęp do intuicji.

Wystarczy zaprzyjaźnić się z oddechem. Zacznij od obserwacji.

🌀 Gdy myślisz o stresującej sytuacji – co dzieje się z Twoim oddechem?

🌀 Kiedy myślisz o osobie, z którą masz trudne relacje – jak reaguje Twoje ciało?

Już ta prosta świadomość zaczyna uruchamiać zmianę. Bo ciało zaczyna być słuchane. A potem – zaproś oddech:

• Oddychaj przez nos.
• Powoli, głęboko, do brzucha.
• Bez przerw między wdechem a wydechem.
• Jak fala.

To jest oddech połączony. To oddech, który regeneruje, odbudowuje i otwiera drogę wyjścia ze stresu. To stan pełnej integracji ciała, umysłu i duszy.

Umysł, który ufa, przestaje się bać

Z czasem zauważysz, że gdy dotleniasz mózg, umysł:

• staje się bardziej spokojny,
• nie potrzebuje już kontrolować wszystkiego,
• zaczyna współpracować z ciałem i emocjami,
• oddaje pole sercu i intuicji,
• staje się narzędziem, a nie tyranem.

I właśnie wtedy zaczyna się prawdziwa zmiana jakości życia. Pojawia się:

• szersza perspektywa,
• dostęp do inspiracji,
• nowe rozwiązania tam, gdzie wcześniej widziałeś mur.

Dlatego jako praktyk oddechu…

…nie uczę „jak oddychać poprawnie”. Uczę jak wracać do siebie przez oddech. Jak dotykać tego, co niewygodne – ale z przestrzenią, spokojem, odwagą.

Oddech jest naszym naturalnym przewodnikiem. On zawsze wie, co robić. Trzeba tylko mu nie przeszkadzać.

I warto pamiętać:

• Umysł to nie wróg. On po prostu potrzebuje poczuć, że może zaufać – ciału, uczuciom, duszy.
• Kontrola nie daje bezpieczeństwa. To kontakt z ciałem i obecność daje prawdziwe poczucie bezpieczeństwa.
• Najgłębsze uzdrowienie nie dzieje się w myślach. Dzieje się w ciele – poprzez oddech.

Czy masz umysł – czy on ma Ciebie?

Warto zadać sobie to pytanie i szczerze na nie odpowiedzieć: Czy zarządzasz swoim umysłem, czy to on zarządza Tobą? 

Odpowiedź na to pytanie mówi bardzo wiele… o Twoim życiu.

Pamiętaj – nie jesteśmy swoimi myślami. Jesteśmy kimś znacznie większym. Umysł jest narzędziem – genialnym, ale często zbyt głośnym.

Kiedy umysł zaczyna ufać oddechowi, z dnia na dzień stajesz się bardziej wolny, spełniony i szczęśliwy. Otwierasz się na nowe. Działasz z lekkością, a świat staje się hojniejszy i bardziej kolorowy. To droga od przestraszonego umysłu do wewnętrznej mocy.

Niech odpowiedź na to pytanie, niezależnie od tego, jak brzmi, będzie początkiem Twojej podróży z Twoim oddechem, bo kiedy naprawdę zaczynamy oddychać – zaczynamy naprawdę żyć.