Czego nie wiesz o oddechu? Oddech i ciało
28.04.2025 | Aneta Stryjewska, Coach Transformacyjny
Przyjmująć, że średnio robimy 15 oddechów na minutę, to robimy ich:
900 na godzinę
21 600 na dobę
151 200 na tydzień
648 000 na miesiąc
7 776 000 na rok
544 320 000 na 70 lat.
Czy warto zatem poświęcić trochę uwagi procesowi, który jest tak istotny w naszym życiu – liczby mówią same za siebie!
Oddech jest jednym z najbardziej podstawowych, a zarazem najpotężniejszych procesów regulujących funkcjonowanie naszego organizmu. Jego rola daleko wykracza poza samo dostarczanie tlenu do komórek naszego organizmu. Ponad 90 % ludzi oddycha poniżej możliwości optymalnego dotlenienia organizmu. Kluczowe jest przywrócenie oddychania przez nos w dzień i w nocy. Aby zachęcić Cię do zwrócenia większej uwagi na oddech niż do tej pory, w dzisiejszym artykule opiszę, jak oddech wpływa na Twoje ciało. Zacznę od tych oczywistych informacji, ale zapewniam Cię, będą też takie, o których nie miałaś pojęcia. Miłej lektury i głębokich oddechów!
- Dostarczanie tlenu do komórek
Oddech dostarcza tlen do wszystkich komórek naszego ciała, umożliwiając zachodzenie oddychania na poziomie komórkowym – procesu, w którym mitochondria produkują energię niezbędną do życia. Niedobór tlenu skutkuje zmęczeniem, spadkiem wydolności i zaburzeniem funkcji organów.
- Usuwanie dwutlenku węgla
Dwutlenek węgla jest produktem ubocznym metabolizmu komórkowego, który doprowadziłby do śmierci, gdyby organizm go nie usuwał, ale pewna jego ilość jest kluczowa dla właściwego funkcjonowania. Jest on głównym regulatorem tempa i głębokości oddechu. Gdy podnosi się jego poziom, chemoreceptory w mózgu, w ośrodku oddechowym wysyłają nam bodziec – weź kolejny oddech.Gdy jest nam duszno, to nie dlatego, że brakuje nam tlenu, tylko dlatego, że podniósł się poziom dwutlenku węgla.
Organizm jest bardzo wrażliwy na ilość dwutlenku węgla, gdyż wpływa on na pH krwi. Jego nadmiar w organizmie prowadzi do zakwaszenia środowiska wewnętrznego. To wszystko sprawia, że jesteśmy gorzej dotlenieni i daje cały szereg różnych objawów, np: spada koncentracja, szwankuje pamięć, pojawiają się napięciowe bóle głowy, gonitwa myśli, zamglony umysł, nasilona reaktywność w obliczu różnych stresorów.
Dzięki wydychaniu CO₂ utrzymujemy prawidłową równowagę kwasowo-zasadową krwi, co jest kluczowe dla funkcjonowania enzymów i organów.
- Regulacja układu nerwowego
We współczesnym świecie, większość z nas dotyka przewlekły, chroniczny, mniej lub bardziej nasilony stres z powodu tempa życia, nadmiaru bodźców, korzystania z internetu i mediów społecznościowych. Taki podprogowy stres negatywnie wpływa na oddychanie. Zaczynamy oddychać trochę szybciej, częściej przez usta, górną częścią klatki piersiowej.
Z kolei powolny, głęboki oddech aktywuje przywspółczulny układ nerwowy, odpowiedzialny za stan spokoju i regeneracji. To umożliwia lepsze radzenie sobie ze stresem, poprawia jakość snu oraz wspomaga procesy naprawcze w organizmie.
- Stymulowanie układu współczulnego
Z kolei szybki, płytki oddech może włączyć układ współczulny, odpowiadający za reakcję “walcz lub uciekaj”. Taka mobilizacja jest potrzebna w sytuacjach zagrożenia, ale jej chroniczne utrzymywanie (np. w wyniku stresu) wyczerpuje organizm.
- Zmniejszanie napięcia mięśniowego
Świadome, głębokie oddychanie pomaga obniżać poziom napięcia w mięśniach. Dzieje się tak poprzez wpływ na redukcję hormonów stresu i zwiększenie przepływu krwi w mięśniach, co sprzyja ich rozluźnieniu.
- Wzmacnianie mięśni oddechowych
Oddychanie nie jest wyłącznie funkcją automatyczną – świadome ćwiczenia oddechowe wzmacniają przeponę, mięśnie międzyżebrowe oraz mięśnie pomocnicze, poprawiając ogólną wydolność oddechową. A to z kolei przekłada się na lepszy stan psychofizyczny organizmu.
- Poprawa krążenia
Serce jest “pompą” układu krążenia, a oddech pełni funkcję “pompy” dla układu krwionośnego. Zmiany ciśnienia w klatce piersiowej podczas oddychania ułatwiają powrót krwi żylnej do serca, co poprawia krążenie i zmniejsza obciążenie układu sercowo-naczyniowego.
- Regulacja ciśnienia krwi
Wydłużone, spokojne oddechy mogą obniżać ciśnienie krwi poprzez redukcję napięcia naczyń krwionośnych oraz wpływ na układ hormonalny, tzn: zmniejszenie wydzielania adrenaliny i kortyzolu.
- Optymalizacja pracy układu limfatycznego
Układ limfatyczny, odpowiedzialny za usuwanie toksyn, nie posiada własnej pompy (jak serce w krwioobiegu). Ruch przepony podczas głębokiego oddechu pomaga przepychać limfę, wspomagając detoksykację organizmu.
- Redukcja stanu zapalnego
Badania pokazują, że świadome techniki oddechowe zmieniają reakcję zapalną organizmu. Poprzez wpływ na autonomiczny układ nerwowy, oddech może hamować nadmierną produkcję cytokin prozapalnych.
- Poprawa trawienia
Gdy oddech uspokaja układ nerwowy, poprawia się praca układu pokarmowego. Aktywacja nerwu błędnego sprzyja wydzielaniu soków trawiennych i perystaltyce jelit, co przekłada się na lepsze trawienie i wchłanianie składników odżywczych.
- Odtruwanie organizmu
Wbrew pozorom, większość produktów przemiany materii jest usuwana nie przez nerki czy skórę, lecz przez płuca. To aż 70%! Wydychając CO₂, wspieramy naturalne procesy oczyszczania ciała.
- Stabilizacja postawy ciała
Prawidłowe oddychanie z użyciem przepony wpływa na napięcie głębokich mięśni tułowia, co stabilizuje kręgosłup, poprawia postawę i chroni przed kontuzjami. Przepona jest mięśniem, który wpływa na mechanikę całego ciała, a jej nieprawidłowe funkcjonowanie może powodować zmiany adaptacyjne i kompensacyjne, które mają bezpośredni wpływ na postawę ciała, a tym samym na Twoje funkcje ruchowe.
- Łagodzenie bólu
Zmiana tempa i głębokości oddychania, wpływają na jakość i rodzaj peptydów które są uwalniane z rdzenia mózgu. Wśród tych peptydów jest wiele endorfin, pomagają funkcjonować, gdy jesteśmy kontuzjowani lub zestresowani oraz naturalnych opioidów występujących w organizmie ludzkim, oraz innych rodzajów substancji znoszących ból, dzięki czemu szybko osiągamy jego zmniejszenie.
- Wzrost energii życiowej
Tlen jest niezbędny do produkcji energii komórkowej – podstawowego „paliwa” dla komórek. Głębokie, przeponowe oddychanie poprawia dotlenienie, co bezpośrednio przekłada się na więcej energii życiowej, lepszą koncentrację, większą wydolność fizyczną i mniejsze zmęczenie.
- Synchronizacja ciała i umysłu
Świadomy oddech działa jak most pomiędzy ciałem a świadomością, harmonizując reakcje fizyczne, emocjonalne i mentalne. Regularna praktyka buduje poczucie integralności i wewnętrznego spokoju.
- Regulacja rytmów biologicznych
Oddech wpływa na dobowy rytm wydzielania hormonów, takich jak melatonina czy kortyzol, pomagając w utrzymaniu naturalnego rytmu snu i czuwania oraz równowagi hormonalnej.
- Usprawnianie procesów regeneracji
Głęboki, spokojny oddech to jeden z najprostszych i najbardziej naturalnych sposobów wspierania regeneracji organizmu. Kiedy oddychasz świadomie, aktywujesz układ przywspółczulny – system „odpoczynku i trawienia”, który odpowiada za uruchamianie procesów naprawczych w ciele.
Lepsze dotlenienie organizmu poprawia pracę mitochondriów – komórkowych elektrowni, dzięki czemu ciało szybciej odbudowuje siły i usuwa produkty przemiany materii. Regenerują się szybciej mięśnie, poprawia się jakość snu, gojenie ran, a także zdolność do odbudowy odporności.
Świadomy oddech działa też na układ nerwowy i hormonalny, obniżając poziom kortyzolu – hormonu stresu, który – jeśli jest przewlekle podwyższony – znacząco utrudnia regenerację i sprzyja stanom zapalnym.
Dodatkowo, rytmiczne oddychanie synchronizuje pracę serca i mózgu, co uspokaja umysł i pozwala ciału wejść w stan głębokiego odprężenia, niezbędny do odnowy biologicznej. To dlatego techniki oddechowe są tak często stosowane w terapii traumy, fizjoterapii, sporcie i leczeniu bezsenności.
_____________
Mam nadzieję, że przekonałam Cię do tego, by trochę więcej uwagi poświęcić swojemu codziennemu oddechowi. A jeśli chcesz więcej, dowiedzieć się, jak konkretnie w Twoim przypadku może wesprzeć Cię oddech, zapraszam Cię do kontaktu.
